1925 മാർച്ച് 12-നാണ് ഇന്ത്യൻ നവോത്ഥാനത്തിനും സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിനും അതീവ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ദിവ്യസംഗമം നടന്നത്. കേരള നവോത്ഥാനത്തിന് ആധുനിക പാത തെളിച്ച ശ്രീനാരായണ ഗുരു മഹാത്മാഗാന്ധിയെ ശിവഗിരിയിൽ സ്വീകരിച്ച മഹത്തായ കർമ്മദിനം. ഗുരുവും ഗാന്ധിജിയും തമ്മിൽ നടത്തിയ ആ സംവാദം ഭാരതീയ ചിന്തയ്ക്കും സാമൂഹ്യ നവോത്ഥാനത്തിനും നവമുഖം നൽകിയത് എന്നതിൽ സംശയമില്ല.

വ്യത്യസ്ത കാഴ്ചപ്പാടുകൾ – ഒരു അഭിവന്ദ്യ സംവാദം

ഗാന്ധിജി ചാതുർവർണ്യത്തെ ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ സ്വാഭാവികഘടകമായി കണ്ടു. എന്നാൽ ശ്രീനാരായണഗുരു ആ സമ്പ്രദായത്തോടുള്ള പ്രതിരോധത്തിന്റെ തീർത്ഥനിരൂപകനായിരുന്നു. "ജാതിയുടെ അതിർവരമ്പുകൾ ഇല്ലാതാക്കാൻ, ജാതി ലക്ഷണങ്ങളെത്തന്നെ മായ്ച്ചുകളയുകയാണ് വേണ്ടത്" – ഗുരുവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ ഗാന്ധിജിയുടെ ചിന്തയിൽ മാറ്റം വരുത്തിയതായിരുന്നു.

ഗുരുവിന്റെ "ഒരു ജാതി, ഒരു മതം, ഒരു ദൈവം മനുഷ്യന്" എന്ന മഹാസന്ദേശത്തോട് ഗാന്ധിജിക്ക് വിയോജിപ്പുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ  ചില വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കേണ്ടതിന്റെ ആധികാരികത അദ്ദേഹത്തെ ചിന്തിപ്പിച്ചു.

അഹിംസയും നവോത്ഥാന പ്രേരണയും

വൈക്കം സത്യഗ്രഹം ദേശീയതലത്തിൽ ഉണർത്തിയത് ഗാന്ധിജി ആയിരുന്നു, പക്ഷേ അതിനു ആദ്യം ബലം കൊടുത്തത് ശ്രീനാരായണഗുരു. സത്യാഗ്രഹികൾക്കായി ഗുരു സ്ഥാപിച്ച ആശ്രമത്തിൽ ഗാന്ധിജി താമസിക്കുകയും അദ്ദേഹം ഭാവിയിലെ അഹിംസാ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് ആത്മവിശ്വാസം സമ്പാദിക്കുകയും ചെയ്തു.

കൂടിക്കാഴ്ചയുടെ ആഴത്തിലുള്ള പ്രഭാവം

ഗുരുവുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ ഗാന്ധിജി കേരളത്തിൽ പര്യടനം നടത്തുകയും വൈദികമഠത്തിൽ താമസിക്കുകയും ശാരദാമഠത്തിലെ സന്ധ്യാപൂജയിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ശ്രീനാരായണഗുരുവിന്റെ അന്തേവാസികൾ ചൊല്ലിയ 'ദൈവദശകം' കേട്ടപ്പോൾ ഗാന്ധിജിയുടെ ഹൃദയം ചലിച്ചതായി ചരിത്രം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.

നവോത്ഥാന കേരളത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം

ഗുരു-ഗാന്ധി സംവാദത്തിന്റെ നൂറാം വാർഷികം നമ്മെ ഒരു നിർഭാഗ്യകരമായ യാഥാർത്ഥ്യത്തിലേക്കും തിരിച്ചു നയിക്കുന്നു. അന്നും ഇന്ന് പോലെ, ജാതി-മത വിവേചനങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. ഇക്കഴിഞ്ഞ വർഷം കൂടൽമാണിക്യം ക്ഷേത്രത്തിൽ അബ്രാഹ്മണർക്കുള്ള വിലക്കുകൾ വാർത്തയായപ്പോൾ, നവോത്ഥാന കേരളത്തിനുള്ളിലെ സത്യം പുറത്തുവന്നു.

ചരിത്രത്തിന് മുന്നിൽ ചോദ്യം

ശ്രീനാരായണഗുരുവിന്റെയും ഗാന്ധിജിയുടെയും ആശയങ്ങൾ നൂറു വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം എത്രത്തോളം പ്രയോഗികമായി മാറിയിരിക്കുന്നു? ഇനിയും എത്ര ദൂരം സഞ്ചരിക്കേണ്ടി വരും?

ഈ ചോദ്യങ്ങൾ മറുപടി തേടുമ്പോൾ, അതിജീവനത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷയാകുന്നത് ഗുരുവിന്റെയും ഗാന്ധിയുടെയും കർമ്മദർശനങ്ങൾ ഇന്നും സംരക്ഷിക്കുന്ന ജനലക്ഷങ്ങളാണ്. "മതമേതായാലും മനുഷ്യൻ നന്നായാൽ മതി" എന്ന ദർശനം ഇന്നും മനുഷ്യകുലത്തിന് തണലാകുന്നു.